Meditatie in Ayurveda

Er zijn meerdere vormen van meditatie in de lichaamsgerichte Ayurveda, zoals wij die in het Ganesha-centrum beoefenen. Ook de lichaamsgerichte behandelingen in het centrum hebben juist door hun Ayurvedisch karakter altijd als basis de fundamentele eenheid en harmonie tussen de fysieke en spirituele wereld, tussen de microkosmos en de macrokosmos.

In de ayurveda wordt de fysieke werkelijkheid ervaren als de manifestatie in de stof van de krachten van Purusha, het onkenbaar goddelijke en Prakriti, de natuurlijke kracht van manifestatie. Het fysieke lichaam wordt gekend als de sthula sharira, het grofstoffelijke lichaam, de meest materiele manifestatie van onze lichamelijkheid, die verbonden is met de zes hogere lichamen, waarvan de hoogste is de atman, de vonk van Brahma of Purusha.

Vormen van meditatie.

Voor en tijdens de lichaamsgerichte behandeling:

De behandeling zelf is een meditatie. De cliënt krijgt de gelegenheid in de stilte van de eigen lichamelijkheid de stilte van de eigen geest te ervaren. De therapeut komt tijdens de behandeling in een meditatieve stilte waarin hij zijn energetische relatie met de cliënt ervaart en zich laat leiden door Ganesha, door het hogere, door zijn intuitie in de aanraking van de energie van de cliënt. Tijdens de behandeling worden dikwijls mantra’s gespeeld, zoals de gayatri-mantra.

Voor de behandeling, voordat de cliënt het centrum binnen komt, bereidt de therapeut zich voor door een zich in stilte openstellen voor wat straks gaat gebeuren. Hij stemt zich als het ware tevoren af op de cliënt en op de behandeling. Hij zingt voor zich de mantra: Ohm deev shri Ganesha; ohm, shanti shanti, shanti, ohm.

Meditatie als vorm van behandeling:

Daarnaast is het mogelijk om naast de lichaamsgerichte behandeling te kiezen voor een of meer vormen van meditatie als zelfstandige activiteit. In langere kuurprogramma’s worden deze ter afsluiting dikwijls opgenomen, mede bepaald door de wensen van de cliënt.

De stilte meditatie: De cliënt gaat in de voor hem of haar geschikte houding terug in de stilte van zijn of haar geest en laat al wat opkomt aan gedachten voorbij drijven. Afhankelijk van de geoefendheid van de cliënt helpt hierbij de concentratie op de ademhaling of de concentratie op een vorm in de geest of een voorwerp in de ruimte, waar gemediteerd wordt. De therapeut kan desgewenst deze meditatie mee maken en leiding geven aan de concentratie op bijvoorbeeld de ademhaling en de tijdsduur.

De geleide meditatie: Naast de meditatie waarbij de therapeut leiding geeft aan de stilte-meditatie, worden hier vooral mee bedoeld de verschillende vormen van geleide visualisaties, waarbij de cliënt langs de weg van de woorden van de therapeut wordt meegenomen naar een bepaalde beleving of een bepaalde (h)erkenning van innerlijke waarheden en waarden. Voorbeelden zijn: chakra-meditatie, de weg naar de tempel op de berg (chakra-kleuren), het vinden van het geheime boek, het aardings-koord.

Een speciale vorm van geleide meditatie, die in het centrum wordt toegepast is de zelfbehandeling van de vata-subdoshas.Daarbij brengt de cliënt, gelegen op een van de rustbedden, op de aanwijzingen van de therapeut de vijf subdoshas van vata in balans. Hij of zij kan daardoor in diepe rust en innerlijke stilte komen, waarbij de onrustig bewegende vata-krachten zich in het lichaam te ruste leggen.

Frans Zijp

TOP

Ayurvedische lichaamsbehandelingen bij psycho-somatische klachten.

Helpt een ayurvedische behandeling ook wanneer ik me psychisch niet goed voel? Helpt een ayurvedische behandeling wanneer ik teveel last heb van stress? Helpt een ayurvedische behandeling bij burn-out-verschijnselen? Het zijn dikwijls gestelde vragen, waarover (toekomstige) cliënten ons bellen.
Voorop willen wij stellen, dat we niet op de stoel gaan zitten van de psychotherapeut, net zomin als op die van de allopatische arts of de fysiotherapeut. Het is altijd belangrijk de eigen grenzen te onderkennen.
De aard van de ayurvedische massage en met name van de marmabehandeling of van de marmabhyanga (combinatie van oliemassage en marmabehandeling) is anders dan die welke de fysiotherapeut geeft. De ayurvedische lichaamsbehandeling bereikt de cliënt niet alleen op lichamelijk gebied, maar raakt hem ook aan op energetisch niveau. In het bijzonder de marmas die ook in de gewone oliemassage worden behandeld, maar die in de marmabehandelingen specifiek worden geactiveerd, spelen daarin een rol.

marma's zijn energie-knooppunten in het ragfijne net van energie-kanalen (nadi's) dat ons lichaam in leven houdt. In de ayurveda wordt onder het lichaam niet alleen verstaan de sthula sharira (het grofstoffelijk lichaam) maar ook de lichamen van fijnere energie, lichamen die ook in andere disciplines worden benoemd, bijvoorbeeld in de vorm van de aura. De marmas vormen bovendien de poorten van het fysieke lichaam naar de energetische lichamen. Het zijn poorten die naar twee kanten geopend kunnen worden. Het lichaam kan ook via deze poorten weer worden gevoed met energie, die tijdelijk niet beschikbaar leek te zijn. Een fysiek lichaam dat niet gevoed wordt, verkommert. De energetische lichamen die niet gesteund worden vanuit de fysieke krachten gaan zweven en dwalen en raken los. In beide situaties wordtdat dikwijls ook letterlijk zo door de betrokkenen ervaren of is het voor een aandachtige waarnemer zichtbaar en voelbaar.
Juist bij psychosomatische klachten zien we dat dikwijls de voedende relatie tussen het psychische en het fysieke domein is verstoord.
Mensen zitten soms "helemaal in hun hoofd". Ze ervaren dat dikwijls ook letterlijk zo. Ze zijn niet geaard, hebben geen contact met hun buik, met hun voeten. Voeten en soms ook de handen zijn koud. Ze voelen zich ongerust omdat ze niet een rustpunt in hun lichaam, in hun buik ervaren. In de aikido, een van de Japanse marshall arts spreekt men van het ki-point, het energiecentrum onder de navel vanuit welk punt alleen met kracht naar buiten toe kan worden geleefd. Deze hoofd-mensen, ratio-mensen, hebben soms ook een verrassend goede techniek ontwikkeld om therapeuten jarenlang aan de praat te houden. Ze weten het allemaal zo goed, zo niet veel beter! En ze schieten al pratende geen centimeter op.
Mensen kunnen soms ook verdwaald zijn in een slachtofferrol. De schuld ligt bij de anderen, altijd bij de anderen. In wezen erkennen deze mensen hun eigen kracht niet. Ze durven niet te voelen dat zij zelf als enigen de kracht bezitten, zichzelf te genezen. Ook bij hen ontbreekt in de meeste gevallen de goede relatie met het eigen lichaam. Daar kun je je immers thuisvoelen. En dan hoef je de schuld niet bij anderen te leggen. Nee, je bent zelf o.k.!

Mensen hebben het soms ook afgelegd in hun strijd tegen de buitenwereld. Ze zijn moe, moe en moe. Het is op. Soms gebeurt dat omdat ze werkelijk hun grenzen niet hebben weten te stellen en zich hebben laten leeg zuigen. Soms ook omdat ze gevochten hebben tegen een buitenwereld, terwijl de echte strijd van binnen had moeten worden gevoerd. Niet de buitenwereld hoeft te worden eigen gemaakt, maar de eigen binnenwereld.Het eigen huis moet worden ingetrokken, bewoonbaar gemaakt tot een veilig honk.
Soms hebben mensen door hun concrete ervaringen van mishandeling in welke vorm dan ook een pantser opgebouwd, waardoor de aandacht zich steeds richt op de verdediging tegen de buitenwereld. De voeding naar binnen stopt. Het is heel eng om de verdediging op te geven en te ruilen voor warmte voor je zelf, voor vertrouwen in het zelf, voor overgave. Het is zo moeilijk om het in jaren opgebouwde pantser te laten smelten.
Dikwijls blijkt het lichaam onze beste vriend. Wanneer ons bewustzijn nog niet van wijken wil weten, zegt het lichaam: Nu is het genoeg! Het weigert door te gaan met "normaal te functioneren". Je moet wel wat dan. Je blijft thuis van je werk. Misschien ga je naar de dokter met alle mogelijke fysieke klachten, die zich ook soms werkelijk kunnen manifesteren. Je bent misschien moe, eindeloos moe. Je kunt niet meer helder denken. Je slaapt slecht, maandenlang. Op allerlei manieren kan ons lichaam ons helpen en zelfs dwingen om het leven op een ander spoor te gaan zetten.
Juist op dat kruispunt kan de ayurvedische massage een grote steun zijn voor mensen. Ze brengt mensen terug in contact met hun lijf, met hun "buikgevoel". Ze herstelt het verloren contact tussen de wereld van de energie, van de geest en de wereld van het lichaam. Ze maakt ons lichaam als het huis van de geest weer bewoonbaar. In veel gevallen schept dat de voorwaarde voor een succesvolle psychotherapie. Verbaal geweld bijvoorbeeld is niet meer nodig. Er wordt een basis-veiligheid opgebouwd, van waaruit verder kan worden gezocht naar een vruchtbaardere en gelukkigere weg om met het eigen leven om te gaan. Daarom is bij veel psychosomatische klachten ayurvedische massage een goede start of een goede ondersteuning bij herstel.

Frans Zijp

TOP